SMARTER BUILDINGS – Stimuleren van reductie drinkwatergebruik begint bij monitoring

Dat is niet alleen het devies van BREEAM maar ook keurmerken als Well en GRESB onderschrijven het belang van een duurzame exploitatie. In het bericht van 3 september 2019 schreven we reeds over het meten van waterverbruik in kantoren en het voorkomen van verrassingen op de waterrekening. Continu doorlopende toiletten en druppelende kranen kunnen inzichtelijk worden gemaakt door het actief monitoren van de watermeter en sub-bemetering van diverse water verbruikende voorzieningen. Ook dat valt onder duurzaam beheer. In de pilot locatie aan Schootsestraat in Eindhoven is daartoe in samenwerking met Brabant Water de hoofdwatermeter ontsloten en zijn er sub watermeters geplaatst in de pantry’s. Wat levert dat nu voor inzicht op?

Het huidig verbruik en de inzichten
Het pilotkantoor verbruikt per jaar ca 11 m3 water per persoon. Dit blijkt uit de jaarlijkse afrekening met het drinkwaterbedrijf. Is dat nu veel of juist weinig? De website Duurzaam MKB leert ons dat in een dergelijk kantoor 11,1 m3 per medewerker het gemiddelde is. Een kengetal dat laat zien dat het met het waterverbruik van het pand wel goed zit. De data van de eerder beschreven bemetering wordt verzameld en gecombineerd en de daaruit voortkomende informatie wordt via een dashboard aan de gebruiker teruggekoppeld (zie foto hieronder). Gaan we inzoomen dan zien we dat er een gemiddeld waterverbruik is van 0,35 m3 per dag. In het gebouw zijn de water verbruikende voorzieningen hoofdzakelijke de twee sanitair groepen en de twee pantry’s. De pantry’s tezamen zijn goed voor ruim 2 procent van het waterverbruik. De overige 98% is gerelateerd aan sanitair. Zoals bij een kantoorpand te verwachten is het verbruik hoofdzakelijk op doordeweekse dagen en laat een grote gelijkenis zien met de bezettingsprofielen van kantoorpanden in het algemeen.

Monitoring, inzicht, notificatie en control
Wat is dan de toegevoegde waarde van monitoring buiten het gecreëerde inzicht? Dat een plotseling verhoogd verbruik wordt gesignaleerd en dat daarop kan worden geanticipeerd. Gebeurt dat dan in de praktijk? Zeker, voorbeelden daarvan zijn lekkende kranen, lekkages in vaatwassers of gesprongen waterleidingen. Een druppelende kraan betekent in de praktijk 4 m3 meer waterverbruik op jaarbasis en een lopend toilet zelfs 200 m3 meer waterverbruik op jaarbasis. Snel inzicht en snel ingrijpen is dan ook gewenst, zeker vanuit het oogpunt duurzame exploitatie. In sommige gevallen is men er zelfs toe verplicht, zoals in het geval van BREEAM of is het gewenst met het oog op de rapportage in het kader van GRESB. Wat opviel tijdens de monitoring van de pilotlocatie is een plotseling verhoogd verbruik op een willekeurig moment dat uit de sanitair groepen bleek te komen en gedurende de vrijdag en de daarop volgende nacht een continu uurverbruik liet zien van 0,5 m3, het normale verbruik van een maandag (zie foto hieronder). Conclusie: snel inzicht en snel herstel voorkomt langdurige verhoogd waterverbruik en maakt een duurzame exploitatie echt mogelijk.

Lessons learned
Welke lessen kunnen er worden getrokken uit de bemetering van water op de pilot locatie aan de Schootsestraat in Eindhoven: 

  • ontsluiting van de hoofdwatermeter is mogelijk in overleg met waterbedrijf. Brabant Water biedt dit als dienstverlening aan;
  • realisatie van sub-watermeters voor het monitoren van water verbruikende voorzieningen binnen een gebouw kan tegen acceptabele kosten;
  • het waterverbruik van een kantoor toont grote gelijkenis met de aanwezigheid;
  • de focus qua lekdetectie moet vooral liggen op de sanitaire voorzieningen; overweeg bemetering per sanitair groep (BREEAM geeft als richtlijn dat alle water verbruikende voorzieningen die goed zijn voor meer dan 10% van het verbruik dienen te zijn onderbemeterd);
  • koppeling van hoofd- en sub watermeters aan een monitoringsysteem is mogelijk, geeft inzicht en zet aan tot actief beheer;
  • met sub-bemetering zijn opvallende pieken in verbruik, lees lekkages, duidelijk herleidbaar, analyseerbaar en kunnen notificaties worden ingesteld waardoor snel kan worden geanticipeerd op een verhoogd waterverbruik en erger worden voorkomen.

Voor meer informatie over dit project kunt u contact opnemen met Wilfred van der Plas van Simaxx (w.vander.plas@simaxx.com) of Jan Mink van VTEC L&S (jan@vtec-ls.nl).

Het Smarter Buildings project ontvangt co-financiering vanuit het OP Zuid programma (Ontwikkelings Programma Zuid Nederland). OP Zuid is een Europees subsidieprogramma voor Zuid-Nederland en maakt gebruik van middelen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Speerpunten van dit programma zijn innovatiebevordering – door bevordering van cross-overs met en tussen topclusters – en de overgang naar een koolstofarme economie.

SMARTER BUILDINGS – Wat hebben stikstof en fijn stof gemeen?

Het programma aanpak stikstof en de stakingen van de boeren staan vast nog wel op het netvlies. ‘Drukste ochtendspits ooit door tractoroptocht naar Den Haag’ kopte de kranten. Wie zich verdiept in het thema komt er al snel achter dat de belangrijkste stoffen die de lucht vervuilen fijn stof, stikstofdioxiden, roet en ozon zijn, blijkt uit een document van de Werkgroep Lucht van de GGD uit 2013 (veel gestelde vragen over verontreiniging van de buitenlucht). Hoe kleiner de deeltjes hoe ernstiger de gevolgen voor de gezondheid. Ook de samenstelling van de deeltjes is van belang. In Nederland zijn vooral de roetdeeltjes, die afkomstig zijn van het verkeer, relevant voor de gezondheid wordt in het document vermeld. Interessant om te zien is dat in het document in de lijst van belangrijke stoffen fijn stof voorop staat. Maar wat is fijn stof eigenlijk? Welke normen zijn van toepassing? Wat wordt er gemeten in de pilot Smarter buildings? En wat kunnen we daaruit concluderen?

Fijn stof

Fijn stof is een verzamelnaam voor kleine, met het blote oog onzichtbare, deeltjes die in de lucht zweven staat vermeld in het document van de GGD. Hoe kleiner de deeltjes zijn, hoe dieper ze in de longen terecht komen en hoe meer schade ze kunnen aanrichten. Het gevolg is luchtwegklachten, geprikkelde/geïrriteerde ogen, vaatvernauwing, bloedklontering en verstoorde hartslag. Bronnen van fijn stof zijn verkeer, scheepvaart, industrie, intensieve veehouderij, huishoudens (allesbrander, open haard, barbecue etc.) en natuurlijke bronnen (zeezout, zanddeeltjes, opwaaiend bodemstof etc.). 

Normering

Op zoek naar normering blijkt dat er onderscheid gemaakt moet worden tussen buiten en binnen. In Nederland zijn er luchtkwaliteitseisen gebaseerd op Europese richtlijnen, waarbij het specifiek gaat over de PM10 en PM2.5 respectievelijk ‘grof’ fijn stof en ‘fijn’ fijn stof (enkele van de vastgestelde fijn stof categorieën). Refererend aan het document van de GGD blijkt de norm voor PM10 op 40 μg/m3 jaargemiddelde te liggen en voor PM2.5 op 25 μg/m3. Voor binnen kijken we naar het PvE Gezondere kantoren en zijn klassen gedefinieerd, welke in onderstaande tabel zijn weergeven. In het PvE zijn alleen eisen voor PM2.5 vermeld omdat PM10 meten vanuit het oogpunt van resuspensie door loopbewegingen weinig zinvol blijkt. Door juist aan PM 2.5 eisen te stellen ontstaat een goede indruk van de penetratie van verkeers- en industrie-gerelateerd fijnstof. 

Metingen Schootsestraat

Als onderdeel van het project Smarter Buildings wordt op de pilot locatie Schootsestraat fijn stof op ruimte niveau gemeten. Het gaat daarbij om zowel de PM10 als PM2.5. In onderstaande grafieken zijn de resultaten daarvan weergegeven. Wat blijkt? Qua ‘grof’ fijn stof is het gemiddelde ver onder de norm van buiten en qua ‘fijn’ fijn stof in klasse A. Kortom een goede tot zeer goede prestatie. 

Kijken we naar andere perioden valt op dat 27 augustus 2019 een verhoogde fijn stof concentratie is gemeten in het gebouw. Gaan we bij luchtmeetnet.nl te rade (bij een buiten meet locatie op 5 km afstand) wat de metingen buiten waren ten tijde van die datum zien we exact hetzelfde. Op 27 augustus is buiten een forse fijn stof concentratieverhoging gemeten, waarvan we direct kunnen constateren dat die effect heeft gehad op wat binnen is gemeten. Hier blijkt de directe relatie tussen buiten en binnen op de pilotlocatie. Daarnaast kan fijn stof dus ook inzicht geven in oorzaken die weldegelijk binnen liggen en daarbij dus ook aantoonbaar laten zien hoe goed het gebouw wordt schoongehouden.

Voor meer informatie over dit project kunt u contact opnemen met Wilfred van der Plas van Simaxx (w.vander.plas@simaxx.com) of Jan Mink van VTEC L&S (jan@vtec-ls.nl).

Het Smarter Buildings project ontvangt co-financiering vanuit het OP Zuid programma (Ontwikkelings Programma Zuid Nederland). OP Zuid is een Europees subsidieprogramma voor Zuid-Nederland en maakt gebruik van middelen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Speerpunten van dit programma zijn innovatiebevordering – door bevordering van cross-overs met en tussen topclusters – en de overgang naar een koolstofarme economie.

Simaxx on tour! Waar we u de komende tijd inspireren ..

Installatie Vakbeurs | 10, 11 & 12 september 2019‎ Meer informatie over over Simaxx krijgt u op de stand van Van Lente Systeemintegratie.

Building G100 Event | 3 oktober 2019 Hier geeft Simaxx een presentatie over de ontwikkeling van empathische gebouwen.

NEVAP Hoe Dan? Sessie: Wat lost sensoring in gebouwen op?| 4 oktober 2019 Simaxx neemt u deze middag mee in de ervaringen met gebouwen en sensortechnologie.

Bits, Bricks & Behaviour 2019 | 5 november 2019 Hier geeft Simaxx een presentatie over de ontwikkeling van empathische gebouwen.

Mogen we u op een of meerdere van de momenten verwelkomen? Tot dan!

SMARTER BUILDINGS: Verrassingen op de waterrekening voorkomen?!

Energiebesparing in de utiliteitsbouw is een hot topic. De regelgeving noodzaakt partijen om er actief mee bezig te zijn. Zeker nu de informatieplicht sinds 1 juli jl. is ingetreden en in navolging van het Parijse klimaatakkoord het energieverbruik straks beperkt moet zijn tot 50 kWh/m2 (waar het nu nog gemiddeld meer dan 200 kWh/m2 is). Waterbesparing is lang niet zo hot, maar zeker niet minder belangrijk. En net als met energiebesparing geldt dat met het actief monitoren van waterverbruik 20-25% kan worden bespaard.

Het waterverbruik in gebouwen is wellicht in eerste instantie niet zo zichtbaar als men denkt (douchen doe je thuis, de tuin sproei je ‘s avonds etc.). Even verder kijkend kan een gebouw heel wat tapwaterpunten hebben, denk aan douches, pantry’s, toiletruimten, centrale keuken/kantine etc.. Het verschilt natuurlijk heel erg per gebouw en hoe het gebruik wordt welke van de voorgaande functies aanwezig zijn. Gegeven de inleiding tijd om de pilot in het kader van Smarter Buildings aan de Schootsestraat in Eindhoven ook wat dat aangaat is onder de loep te nemen.

Foto 1

Het waterverbruik op de pilot locatie vindt hoofdzakelijk plaats in pantry’s (waterkokers, koffie/soep-machine, gootsteen) en toiletruimten (wc’s, urinoir’s en fonteintjes). Om actief aan de slag te gaan met het monitoren van het waterverbruik zijn de pantry’s voorzien van een watermeter (foto 1) van VTEC en tevens is hoofwatermeter verslimt (foto 2) in samenwerking met Brabant Water. Alle watermeters zijn vervolgens gekoppeld aan Simaxx. De komende tijd word er middels monitoring actief gespeurd naar eventuele voorkomende en opkomende lekken.

Foto 2

Voor meer informatie over dit project kunt u contact opnemen met Wilfred van der Plas van Simaxx (w.vander.plas@simaxx.com) of Jan Mink van VTEC L&S (jan@vtec-ls.nl).

Het Smarter Buildings project ontvangt co-financiering vanuit het OP Zuid programma (Ontwikkelings Programma Zuid Nederland). OP Zuid is een Europees subsidieprogramma voor Zuid-Nederland en maakt gebruik van middelen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Speerpunten van dit programma zijn innovatiebevordering – door bevordering van cross-overs met en tussen topclusters – en de overgang naar een koolstofarme economie.

!mpuls geeft energie: aan de vooravond van smart building technology

Eerder werd op deze site al bericht over de gerenoveerde en verduurzaamde stadhuistoren gemeente Eindhoven. Nu de oplevering geweest is gaat het echte werk beginnen. Lees meer over het project en Simaxx in het artikel op de website van Impuls.

Citaat uit het artikel: Ook de vitaliteit van het gebouw en de installaties zelf verbetert dankzij smart building technology. Zo moet het softwareplatform Simaxx er bijvoorbeeld voor gaan zorgen dat alle data uit een gebouwbeheersysteem wordt geanalyseerd. Het systeem houdt de installaties in de gaten, herkent storingen en checkt doorlopend zaken die comfort, leefbaarheid en energieverbruik beïnvloeden. Dat heeft volgens Marc Gijsman, adviseur installaties bij de gemeente Eindhoven, ook positieve gevolgen voor het onderhoud. “Voorheen hadden we twee opties: er kwam een storingsmelding over een installatieonderdeel vanuit het gebouwbeheerssysteem of iemand meldde een afwijking of klacht”, legt Marc Gijsman uit. “In beide gevallen is er dan al een probleem ontstaan. Met innovatie software als dit kunnen we die klachten voor zijn. Door proactief te reageren op verbetermogelijkheden en onregelmatigheden, werken installaties duurzamer, stabieler en treedt er minder slijtage op. Zo voorkomen we onnodige kosten en energieverlies. Tegelijkertijd dragen we bij aan een verbeterd gevoel van comfort en een vitalere werkomgeving voor de gebruikers van het gebouw. Ook dat past volgens ons bij de duurzaamheidsgedachte.”

The proof of the pudding…

… is in the eating. Dit betekent dat de waardebepaling van een product mogelijk wordt gemaakt door er ervaring mee op te doen. Tijdens het onderzoek van Amalia (student Facility Management, Haagse Hogeschool) zijn de resultaten achterhaald van de inzet van Simaxx door gebruikers te interviewen. Uit de 300 projecten is een steekproef gedaan naar Simaxx’ usecases. In dit artikel nemen we u mee in de usecases en de resultaten van vijf projecten.

Simaxx usecases

Welke usecases kent Simaxx? Onderstaande tabel geeft u een overzicht van de uitgevoerde inventarisatie onder de projecten.

Prestaties van duurzame energieopwekking Inzicht in energieverbruik Rendement warmte en koude opwekking Energie- efficiëntie en optimalisatie

 

Energieregistratie- en bewaking systeem (EBS)
Verplichte rapportage warmte koude opslag Leveringszekerheid en leveringskwaliteit Onderhoud inzicht

 

Prestatiegericht Binnenklimaat-inzicht
Binnenklimaat-verbetering Monitoring liften

 

Tapwatercondities (legionellabeheer) Duurzaamheids-dashboard Parijs klimaatakkoord

De resultaten

In de onderstaande tabel zijn de behaalde resultaten door het gebruik van Simaxx weergegeven. De resultaten zijn weergegeven op basis van de toepassing, gebruiker en de vraagstelling.

 

Toepassing Gebruiker Usecase Vraag
Resultaat
Kantoor

 

Property manager Binnenklimaatverbetering Het grafisch weergegeven van sensordata in dashboards
De property manager is verantwoordelijk voor het beheer van een esthetisch uniek pand. Het volledig met glas bedekte pand ziet er prachtig uit maar dit brengt ook nadelen met zich mee. De keerzijde is namelijk dat de zoninstraling op het glas zorgt voor een warmtelast. Met name in het tussen- en hoogseizoen leverde dit klachten op. Met de inzet van de applicatie op de aangebrachte sensoren toonde aan dat de temperatuur in de vliesgevel tot wel 50 graden Celsius kon oplopen. Doordat gebruikers de ramen in de pand openden, kwam deze warmte naar binnen en ontstonden er klachten. Met het inzicht is in combinatie met een aantal maatregelen is de temperatuur in het pand verbeterd.
Bijeenkomstgebouw

 

Adviseur Energie efficiëntie en optimalisatie Optimaliseren werking installaties
Een gemeente in Nederland heeft voor de verduurzaming en optimalisatie van haar maatschappelijk vastgoed, zoals onderwijs en sport, een werktuigkundig adviseur ingeschakeld. Uit de praktijk is gebleken dat installaties niet werken zoals gewenst, dit resulteerde in een lagere energie-efficiëntie en een slechter binnenklimaat. De adviseur houdt middels de inzet van het gebruiksvriendelijke en eenvoudige platform de prestaties van het gebouw in de gaten en voert optimalisaties door, eventueel in samenwerking met derden zoals de installateur. Simaxx geeft in haar platform door middel van een percentage aan in hoeverre installaties optimaal functioneren. Bij elke afwijking, gaat dit percentage omlaag. Door deze aanpassingen is de werking van installaties van 40% naar 80% gegaan.
Installaties

 

Exploitant Onderhoud inzicht Met minder resources meer installaties te beheren
De inzet van het toegankelijk en goed werkende platform geeft deze regisseur snel informatie over het energetisch- en installatietechnisch presteren van het pand. Simaxx is geïmplementeerd om klachten te voorkomen en optimaal onderhoud en beheer door te voeren. De toegevoegde waarde van de inzet van het platform is ‘zolang er niets is, geen actie te ondernemen’. Van reactief naar proactief onderhoud op basis van daadwerkelijk gemeten conditie van de installatie en systeem onafhankelijk onderhoud. Het resultaat is de verhoogde beschikbaarheid van gebouwinstallaties en pas handelen als het nodig is, maar voordat problemen ontstaan.
Museum

 

 

Aannemer Duurzaamheidsdashboard Investeringen in duurzaamheid verantwoorden
De maincontractor van dit multifunctionele gebouw heeft een design, build & maintain contract met de gebruiker en zet de applicatie in voor monitoring en verantwoording over het Breeam gecertificeerde gebouw. De toegevoegde waarde begon met de mogelijkheid om zelf dashboards te kunnen maken. Bij de oplevering van het gebouw is Simaxx geïmplementeerd. Dit resulteert in wekelijkse automatische analyseresultaten, die gezorgd hebben voor een substantiële tijdsbesparing in beheer. Tevens heeft het bijgedragen aan het creëren van een 0-situatie van het pand. De installaties draaien goed en er is nauwelijks uitval. De applicatie geeft de mogelijkheid om snel te kunnen inzoomen op het probleem en te anticiperen op zaken die inzichtelijk worden gemaakt. Een deel van het pand wordt gebruikt als museum en daarvoor is het beheersen van relatieve vochtigheid van groot belang. Met de inzichten uit de applicatie was het mogelijk om snel bij te sturen bij afwijkingen. Ook worden de duurzaamheidsprestaties van het pand getoond op het duurzaamheidsdashboard.
Monument

 

 

 

Onderhoudspartij Binnenklimaatinzicht Prestatiecontract monitoren
Het installatiebedrijf heeft een prestatiecontract met de eindgebruiker en eigenaar van het kantoor aangaande het binnenklimaat en de energetische prestatie. Voor wat betreft het binnenklimaat zijn eisen gesteld aan de temperatuur, CO2-gehalte en de temperatuur. Aangaande energie zijn afspraken gemaakt over het maximale gebouw- en gebruikers gebonden energieverbruik in kWh/m2 voor elektriciteit en m3/m2 voor gas. Bij het niet behalen van de prestatie wordt een boete in rekening gebracht conform het vijfjarige prestatiecontract. Het installatiebedrijf dat de applicatie gebruikt voor de uitvoering van het prestatiecontract heeft inmiddels ervaren dat het moderne platform bijdraagt aan het inzicht in fouten die anders niet gezien worden. Dit inzicht heeft klimaatklachten en daarmee boetes voorkomen. Tevens is voor de partijen inzichtelijk gemaakt dat het gebouw presteert conform het contract.

 

Lees meer over de ontwikkelingen in het vakgebied en Simaxx in onze Brochure en/ of neem contact op met het salesteam om u bij te laten praten over de opgedane kennis en resultaten in de projecten.

Amalia heeft voor haar studie aan de Haagse Hogeschool, opleiding Facility Management, onderzoek uitgevoerd naar behaalde resultaten van Simaxx. Hiervoor heeft klantinterviews gehouden en zijn opvallende resultaten naar voren gekomen.